Phiếu
học tập Trả lời
Thực hiện yêu
cầu
số 1
Điểm giống và khác nhau – Giống nhau:……...
về nghĩa? Vì sao lại có sự ……………..
– Khác nhau:……….
khác nhau như vậy?
- Lí do của sự khác
a. Nó ăn hai bát cơm.
nhau đó là:
b. Nó ăn những hai bát
……………………
cơm.
c. Nó ăn có hai bát cơm.

Câu a: người nói chỉ thông báo một cách khách quan về sự việc
ăn hai bát cơm.
Câu b, c: Người nói có ý biểu thị thái độ đánh giá về sự việc ăn
hai bát cơm Câu b: Biểu thị sự đánh giá về số

lượng sự việc ăn hai bát cơm, như
vậy là rất nhiều so với mức bình
thường.
Câu c: Biểu thị sự đánh giá về Lí do của
Giống
số lượng sự việc ăn hai bát sự khác
nhau
nhauvào câu
Nghĩa của 3 câu cơm là ăn quá ít so với mức
Do
thêm
a,b,c đều thông bình thường.
các từ có, những
báo sự việc “Nó
trong câu.
Khác nhau
ăn hai bát cơm.”

I. LÝ THUYẾT

1. Trợ từ
- Khái niệm: “Trợ từ” là những từ chuyên đi kèm 1 từ ngữ trong
câu
- Tác dụng: nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ, tình cảm, sự đánh
giá hay phát ngôn của người nói.
- Phân loại:
+ Trợ từ đi kèm các từ ngữ trong câu (chính, đích, ngay cả, chỉ,
những…)
+ Trợ từ ở cuối câu ( à, ạ, ư, nhỉ, nhé, nào, cơ, cơ mà, thôi…)

2. Thán từ
- Khái niệm: Thán từ là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm
xúc của người nói (người viết) hoặc dùng để gọi đáp.
- Vị trí:
+ Thường đứng ở đầu câu
+ Có khi tách ra thành một câu đặc biệt.
- Phân loại:
+ Thán từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc (a, ái, a ha, ối, ô
hay, than ôi…)
+ Thán từ dùng để gọi đáp (này, ơi, dạ, vâng, ừ…)

- Giáo viên chia lớp
thành 2 nhóm và
hoàn thành PHT
- Thời gian: 5 phút

Trợ từ
a) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì
chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm
nay tôi đi học.

Tác dụng

chính nhấn mạnh vào sự vật nêu ở
chủ ngữ (lòng tôi).

b) Tôi quên cả mẹ tôi đứng sau tôi.

cả

nhấn mạnh vào người được nói đến
trong câu (mẹ tôi)

c) Các em đừng khóc. Trưa nay, các em được
về nhà cơ mà.

cơ
mà

Vừa thể hiện sự ngạc nhiên của
người nói (ông Đốc) vừa trấn an dỗ
dành các học trò khi tạm chia tay
người thân

d) Con Hiên không có áo à?

à

vừa để hỏi, vừa biểu thị tình cảm
thân mật (với cái Hiên)

e) Hai con tôi quý quá, dám tự do lấy áo đem
cho người ta không sợ mẹ mắng ư?

ư

Vừa để hỏi, vừa biểu thị thái tình
cảm ngạc nhiên (của mẹ với việc
con cho áo bạn)

Thán từ

Tác dụng

a) A, em Liên thảo nhỉ. Hôm nay lại rót
đầy cho chị đây. (Thạch Lam)

A

Biểu lộ sự ngạc nhiên, vui
mừng của người nói.

b) Ừ, phải đẩy. Để chị về lấy. (Thạch
Lam)

Ừ

dùng để đáp lại lời người ngang
hầng, người dưới, tỏ sự đồng ý

Ôi chào

bộc lộ sự than thở, ý chán nản về
sự việc không được như ý

d) Vâng, bà để mặc em.... (Kim Lân)

Vâng

dùng để đáp lại người khác một
cách lễ phép, tỏ ý nghe theo.

e) Ô hay, thể là thế nào nhỉ? (Kim Lân)

Ô hay

Thể hiện cảm xúc ngạc nhiên của
người nói về sự việc được nói
trong câu.

c) Ôi chào, sớm với muộn thì có ăn thua
gì. (Thạch Lam)

cả
a) Vì có những hôm đi chơi suốt cả ngày
với chúng bạn ở đồng làng Lê Xá,

lòng tôi vẫn không cảm thấy xa nhà hay xa mẹ tôi chút nào hết. (Thanh Tịnh)
 Không phải trợ từ vì cả ngày là một từ hoàn chỉnh, từ cả ở đây không xuất
hiện nhằm nhấn mạnh ý nào trong câu.
cả
b) Trước sân trường làng Mỹ Lý dày đặc cả người.
(Thanh Tịnh)

 Là trợ từ vì Từ “cả” nhấn mạnh nội dung thông tin
được nói đến trong câu (số lượng người là rất nhiều)

c) Chính lúc
này, toàn thân các cậu cũng đang run run theo nhịp bước rộn ràng
Chính
trong các lớp. (Thanh Tịnh)

Vì từ "chính" đã nhấn mạnh thời gian
được đề cập đến trong câu (lúc này)
 Là trợ từ 

chính nhân vật then chốt của cốt truyện, giữ vị trí trung tâm
d) Nhân vật chính là
trong việc thể hiện đề tài, chủ đề và tư tưởng của tác phẩm. (Theo Từ điển
thuật ngữ văn học, Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi đồng Chủ
biên)
 Không phải trợ từ vì nhân vật chính là một từ hoàn chỉnh, từ chính ở đây
không xuất hiện nhằm nhấn mạnh ý nào trong câu.

ấy
a) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy
nở trong lòng

tôi như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng. (Thanh
Tịnh)
 Không phải thán từ vì nó không bộc lộ cảm xúc
của người nói hay dùng để gọi và đáp trong giao tiếp.
Ấy

b) Ấy,
rẽ lối từ
nàyvìcơnó
mà.là(Kim
Lân)
 Là thán
tiếng
thốt ra ở đầu

câu để gợi nhắc sự chú ý và tỏ ý ngăn
cản (hay không bằng lòng).

này
c) Con đường này tôi
đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.

(Thanh Tịnh)
 Không phải là thán từ vì từ này ở đây dùng để chỉ
con đường
Này thầy nó ạ. (Kim Lân)
d) Này,

 Là thán từ vì nó dùng để gọi và đáp trong
giao tiếp.

Viết đoạn văn (khoảng 6 – 8
dòng) kể về một kỉ niệm của em,
trong đó có sử dụng ít nhất một trợ
từ hoặc một thán từ. Chỉ ra trợ từ
(hoặc thán từ) trong đoạn văn đó.

Đoạn văn tham
khảo
Truyện Tôi đi học của Thanh Tịnh
gợi cho tôi nhớ đến kỉ niệm về

một cô giáo đã dạy tôi ở tiểu học – cô Nguyễn Thúy Hiền. Tôi
còn nhớ rõ hồi ấy, tôi và nhiều bạn trong lớp thường bị khổ sở vì
“những chiếc răng sâu”, nhất là mỗi khi ăn uống. Biết tình trạng
của chúng tôi, cô Hiền bảo: “Cái răng, cái tóc là góc con người,
các em ạ. Cô sẽ giúp các em có hàm răng đẹp.” Theo hướng
dẫn của cô, tôi ngồi trên ghế, há to miệng và nhắm mắt lại. Chỉ
không đầy một phút, cô đã “giải quyết” chiếc răng sâu của tôi nhẹ
nhàng đến mức hầu như tôi không có cảm giác đau. Đối với
chúng tôi, cô Hiền không chỉ là cô giáo mẫu mực mà cô còn
chính là người mẹ thứ hai.” 
(Sách giáo viên Cánh Diều)

            Ai ai trong cuộc đời này cũng có những kỉ niệm đáng nhớ, em cũng
vậy. Kỉ niệm đáng nhớ nhất nhất trong cuộc đời em đó là ngày đầu tiên em đi
học lớp một. Khi ấy trường học là một nơi thật xa lạ trong mắt em. Bước tới
cổng trường trong cái nắm tay của mẹ em vô cùng hồi hộp. Sân trường đông
đúc với những tiếng loa gọi tập trung của cô giáo tổng phụ trách khiến cho em
cảm thấy lo lắng, em đã nắm chặt lấy tay mẹ. Chính lúc ấy, mẹ em đã buông
nắm tay ra để em xếp hàng vào lớp, em đã cảm thấy lo sợ vô cùng bởi đó là lần
đầu tiên em thấy mình xa mẹ đến vậy. Sau này khi đã quen hơn với việc tới
lớp, em không còn sợ hãi như lần đầu tiên ấy nữa những đó vẫn mãi là một kỉ
niệm khó phải trong kí ức của em.