Hãy tìm
hiểu và chia
sẻ ấn tượng
của em về
cảnh sắc
thiên nhiên
và con
người ở
vùng núi
phía bắc
nước ta vào
mùa xuân.

a. Đọc

BẢNG KIỂM KĨ NĂNG ĐỌC
ĐẠT
Đọc to, rõ ràng, trôi chảy
Đọc đúng, không thêm từ, bớt từ.
Tốc độ, âm lượng đọc phù hợp.
Giọng đọc diễn cảm, thể hiện được cảm xúc
của nhân vật.

CHƯA ĐẠT

Phố đông cứ mải tìm nhau
Cô gái Dao nào cũng đẹp
Vòng bạc rung rinh cổ tay
Ngù hoa mơn mởn ngực đầy.
Nếu mai em về Chiêm Hóa
Cho ta gửi nỗi nhớ cùng
Tháng giêng mưa tơ rét lộc
Em về vừa kịp mùa măng.

Con gái bản Tày duyên quá
Sắc chàm như cũng pha hương
Chỉ riêng nụ cười môi mọng
Mùa xuân e cũng lạc đường.

Sông Gâm đôi bờ cát trắng
Đá ngồi dưới bến trông nhau
Non Thần hình như trẻ lại
Xanh lên ngút ngát một màu.

Nếu mai em về Chiêm Hóa
Đầu xuân đi hội lùng tùng
Quả còn chạm vai thì nhặt
Ngày lành duyên tốt mừng nhau.
(Tháng Giêng, Ất Hợi)

b. Chú thích
- Mưa tơ rét lộc: mưa xuân giăng nhẹ (như tơ), rét vào đầu mùa xuân ở miền
Bắc, không quá lạnh, là dịp để cây cối đâm chồi nảy lộc.
- Non Thần: núi Bách Thần thuộc thị trấn Vĩnh Lộc, Chiêm Hóa, Tuyên Quang.
- Ngù hoa: dây kết bằng len đỏ, đính ở hai bên ngực áo của người phụ nữ Dao
đỏ.
- Lùng tùng (lồng tồng, lồng tông): lễ hội xuống đồng được tổ chức vào dịp đầu
xuân của đồng bào các dân tộc Thái, Tày.
- Còn: quả cầu bằng vải có nhiều dải màu, dùng để tung, ném làm trò chơi trong
ngày hội của một số dân tộc miền núi phía Bắc.

Mùa măng

Vòng bạc

Sắc chàm

3. This country is home to the kangaroos and
5.
Where
is Nelson
Mandela
from ?
2. The
4.
6.
It
This
is capital
is the
capital
is Tokyo
Brasilia
of English
koalas

a. Tác giả
- Nhà thơ Mai Liễu (1949-2020) người dân
tộc Tày, quê Tuyên Quang.
- Ông thường viết về đề tài vùng núi phía
Bắc với ngôn từ đậm chất miền núi, hồn hậu
và nguyên sơ

a. Tác giả
- Sáng tác tiêu biểu: “Suối làng”, “Mây
vẫn bay về núi”, “Lời then ai buộc”,…

b. Tác phẩm
- Thể thơ: thơ sáu chữ
- Xuất xứ: Trích trong Thơ Mai Liễu, NXB Nhà văn, Hà Nội,
năm 2015.
-Bố cục: 2 phần
+ Khổ 1,2: cảm xúc về bức tranh thiên nhiên vào mùa xuân ở
Chiêm Hóa.
+ Khổ 3,4,5: cảm nhận vẻ đẹp con người trong mùa xuân, đặc
biệt trong lễ hội đầu năm ở Chiêm Hóa.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01
Tìm hiểu các yếu tố đặc trưng
Các yếu tố

Biểu hiện - Tác dụng

1. Nhan đề

 

2. Cách gieo vần

 

3. Ngắt nhịp

 

4. Nhân vật trữ tình (Người bày  
 
tỏ cảm nghĩ)
5. Mạch cảm xúc

 

6. Cảm hứng chủ đạo

 

1. Các yếu tố đặc trưng của bài thơ

Nhan đề:
Hình ảnh quê hương, con người gây ấn tượng, khơi nguồn
cảm xúc cho tác giả
Gieo vần:
Vần chân (liền: Tay- đầy; cách: nhau- màu, hương- đường ->
Tạo nhạc tính cho bài thơ.
Ngắt nhịp:
2/2/2, 2/4, 4/2, 3/3 -> Tha thiết, vui tươi, nhịp nhàng, phù hợp
với tâm trạng chủ thể trữ tình.
Nhân vật trữ tình:
Nhân vật “ta”- Người con Chiêm Hóa, hoặc chính
tác giả

1. Các yếu tố đặc trưng của bài thơ
Mạch cảm xúc:
Cảm xúc về khung cảnh thiên nhiên đến con người và những
rung cảm, nét đặc sắc riêng về cảnh sắc khi bước sang xuân tại
quê hương
Cảm hứng chủ đạo:
Bài thơ thể hiện tình yêu, nỗi nhớ của tác giả đối với
quê hương mình

2. Hình ảnh thiên nhiên, con người
Chiêm Hóa trong nỗi nhớ của nhân vật
trữ tình
Hoạt động nhóm
Yêu cầu: hoàn thành PHT
Thời gian: 10 phút

2. Hình ảnh thiên nhiên, con người Chiêm Hóa
trong nỗi nhớ của nhân vật trữ tình
a. Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên mùa xuân Chiêm Hóa
Nếu mai em về Chiêm Hóa
Cho ta gửi nỗi nhớ cùng
Tháng giêng mưa tơ rét lộc
Em về vừa kịp mùa măng.
Sông Gâm đôi bờ cát trắng
Đá ngồi dưới bến trông nhau
Non Thần hình như trẻ lại
Xanh lên ngút ngát một màu.

a. Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên mùa xuân Chiêm Hóa

- Cách xưng hô: em- ta  Tạo cảm giác gần gũi, gắn bó thân thương.
- Bức tranh thiên nhiên:
+ Mưa tơ rét lộc
+ Mùa măng
+ Sông Gâm, cát trắng
+ Non Thần xanh ngút ngát

 Những hình ảnh quen thuộc 
Tái hiện khung cảnh thiên nhiên
gần gũi, giản đơn nhưng có hồn,
tạo nên một mùa xuân tràn đầy
sức sống

- Nghệ thuật: Nhân hóa
+ Đá ngồi
+ Non Thần trẻ lại
 Phác họa lên bức tranh mùa xuân, giúp người đọc
hình dung khung cảnh thiên nhiên Chiêm Hóa. Thiên
nhiên như được thổi tâm hồn, cảm xúc của con người,
biết chờ đợi, trông ngóng, biết rung động, xốn xang.

Sông Gâm

b. Vẻ đẹp con người Chiêm Hóa

Phố đông cứ mải tìm nhau
Cô gái Dao nào cũng đẹp
Vòng bạc rung rinh cổ tay
Ngù hoa mơn mởn ngực đầy.
Con gái bản Tày duyên quá
Sắc chàm như cũng pha hương
Chỉ riêng nụ cười môi mọng
Mùa xuân e cũng lạc đường.

- Con người
+ Cô gái Dao: đẹp, vòng bạc rung rinh, ngù hoa mơn mởn…
+ Cô gái Tày: duyên quá, nụ cười môi mọng.
 Con người tại mảnh đất Chiêm Hóa đầy sức sống, tươi
mới, trẻ trung, xuân sắc, đang độ xuân thì.
- Nghệ thuật: Nhân hóa “Mùa xuân lạc đường”  Gợi vẻ đẹp
của các cô gái Dao, Tày khiến mùa xuân mải mê, say đắm

c. Nét riêng trong lễ hội đầu năm ở Chiêm Hóa
- Lễ hội “Lùng tùng” (lồng tồng, xuống đồng)
- Thời điểm: tổ chức vào dịp đầu năm mới của
người Thái, Tày…
- Đặc sắc: chơi ném còn, giao duyên ngày xuân
 Bộc lộ niềm tự hào, sự gắn bó của nhà thơ với truyền thống văn hóa quê
hương
- Nghệ thuật: điệp 3 lần “Nếu mai em về Chiêm Hóa”  Sự nhớ thương xuyên
suốt, mong muốn trở về quê hương của tác giả.

- Thể thơ sáu chữ
- Kết cấu giản đơn, ngắt nhịp,
gieo vần linh hoạt
- Sử dụng hiệu quả các biện
pháp tu từ: nhân hóa, điệp

- Khung cảnh quê hương với
vẻ đẹp thiên nhiên hung vĩ và
con người mộc mạc.
- Thể hiện nỗi nhớ quê hương
sâu sắc của tác giả.

3. LƯU Ý VỀ CÁCH ĐỌC THƠ

Xác định chủ thể trữ
tình: Trả lời câu hỏi “Ai
đang thể hiện tình cảm
của mình trong bài thơ?"
Xác định và phân tích
được tình cảm, cảm xúc
của nhân vật trữ tình; cảm
hứng chủ đạo của tác giả
trong bài thơ.

Nhận biết và phân tích
được một số yếu tố hình
thức của thơ như vần,
nhịp, số câu, dòng của
bài thơ

03

LUYỆN TẬP

Bài tập 1. Tìm các từ đồng nghĩa
với từ “về” trong dòng thơ “Nếu
mai em về Chiêm Hoá”. Theo
em, vì sao nên chọn từ “về”?

Bài tập 1
Gợi ý:
 Từ đồng nghĩa với từ "về": lại, đến, đi.
 Theo em, thay vì sử dụng các từ đồng nghĩa khác, tác giả sử
dụng từ "về" là có nguyên nhân. Từ “về” chỉ được dùng trong
hoàn cảnh người đi xa quay lại nơi mình có quan hệ gắn bó coi
như nhà mình, quê hương mình, hoặc người nhà mình.
Từ "về" tạo cho người ta một cảm giác thân quen, để cơ sở
giúp tác giả bộc lộ cảm xúc: nỗi nhớ và tình yêu quê hương
tha thiết.

Giả sử sau dấu ba chấm “Nếu
mai em về…” là tên vùng đất
quê hương em, thì em sẽ chia
sẻ những hình ảnh, chi tiết nào
của quê hương mình? Vì sao em
lại chọn các chi tiết, hình ảnh
ấy?

NHỔ CÀ RỐT

Con có dám thử không?
Được chứ. Nhưng để ta
xem con ở trường có học
hành đàng hoàng không
thì ta mới cho

Giờ ta sẽ cho con tự
Dạ. Con đồng ý
nhổ cà rốt

Bác ơi ! Cháu đói lắm
bác cho cháu củ cà rốt
được không ạ ?

Bài thơ “Nếu mai em về Chiêm hóa” của tác giả nào
sáng tác?
A. Lưu Trọng Lư
B. Mai Liễu
C. Thanh Tịnh
D. Thạch Lam

A

B

C

D

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là….
A. Tình yêu, nỗi nhớ quê hương
B. Tình yêu thiên nhiên
C. Tình cảm gia đình
D. Tình đồng chí, đồng đội

A

B

C

D

Câu thơ “Nếu mai em về Chiêm Hóa” được lặp lại
mấy lần trong bài?
A. 5 lần
B. 4 lần
C. 3 lần
D. 2 lần

A

B

C

D

Tác giả đã sử dụng Biện pháp nghệ thuật nào trong hai câu
thơ:
Đá ngồi dưới bến trông nhau
Non Thần hình như trẻ lại

A : Ẩn du
B : Hoán dụ
C : Điệp ngữ
D : Nhân hóa

A

B

C

D

Lễ hội “Lùng tùng” còn có tên gọi khác là gì?
A. Mừng ngô mới
B. Lồng Tồng
C. Tạ trời đất
D. Cầu mưa

A

B

C

D

Trong bài thơ, tác giả có nhắc đến 2 dân tộc của Việt Nam.
Đó là dân tộc nào?

A : Dân tộc Dao, Nùng
B : Dân tộc Tày, Mường
C : Dân tộc Nùng, Mường
D : Dân tộc Dao, Tày

A

B

C

D

Bài thơ được sáng tác theo thể thơ….
A. 6 chữ
B. 7 chữ
C. 5 chữ
D. lục bát

A

B

C

D