Bài hát đã khơi gợi trong
em những tình cảm, cảm
xúc nào?

Giới thiệu bài học
1 Tôi đi học

02

(Thanh Tịnh)

mùa (Thạch Lam)

Gió lạnh đầu

03 Người mẹ vườn

Thể loại:

cau

Truyện

(Nguyễn Ngọc Tư)

ngắn

Kể tên các văn bản
truyện ngắn đã được
đọc.

01

02

Truyện ngắn là gì?
Nêu những đặc điểm
cơ bản của truyện
ngắn?

A. KIẾN THỨC NGỮ VĂN
1. Truyện ngắn
Khái niệm: Truyện ngắn là thể loại
cỡ nhỏ của tác phẩm văn xuôi hư
cấu, thường phản ánh một “khoảnh
khắc”, một tình huống độc đáo, một
sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý
nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

* Đặc điểm của truyện ngắn

Kết cấu truyện
ngắn không chia
thành
nhiều
tuyến. Bút pháp
trần thuật thường
là chấm phá.

Yếu tố quan trọng
nhất của truyện
ngắn là những chi
tiết cô đúc, lối hành
văn mang nhiều hàm
ý.

Cốt truyện của truyện ngắn đa
dạng:
+ Cốt truyện kì lạ, khác thường
+ Cốt truyện giản dị, đời thường mà
giàu giàu chất thơ
+ Cốt truyện giàu tính triết lí
+ Cốt truyện trào phúng, châm biếm,
hài hước

2. Tưởng tượng trong tiếp nhận tác phẩm văn học

Thế nào
là tưởng
tượng
trong
Tưởng
tiếp nhận
tượng
tác phẩm
trong
tiếp
văn học?

99
%

27
K

9M.

78
9

Tưởng tượng là tạo ra
trong tâm trí hình ảnh
những cái không có trước
mắt hoặc chưa hề có.

Tưởng tượng trong tiếp nhận tác
phẩm văn học có vai trò quan
trọng: Nhờ có tưởng tượng mà
tất cả những hình ảnh, màu sắc,
âm thanh, hình khối,... của một
sự vật, sự việc, con người, cảnh
sắc,... được tác giả miêu tả trong
tác phẩm đều có thể hiện lên
trước mắt chúng ta như thật.

1. Đọc- chú thích
a. Đọc
- Gv gọi 2 bạn đọc nối tiếp văn bản trước lớp
- Giọng đọc: nhẹ nhàng, tình cảm, thiết tha, sâu
lắng; thay đổi ngữ điệu khi đọc lời của các nhân
vật; lưu ý phát âm các từ ngữ miêu tả.

1. Đọc- chú thích
b. Giải nghĩa từ khó
+ Ông đốc: chỉ thầy hiệu trưởng
+ Lớp ba, lớp năm: các lớp bậc tiểu học. Lớp năm là lớp nhỏ nhất
theo hệ thống giáo dục cũ (trước Cách mạng tháng Tám 1945)
+ Chéo áo: mảnh vải nhỏ hình tam giác may liền vào hai bên vạt áo
để cho vạt áo rộng thêm ra ở phía dưới, theo kiểu cũ, góc dưới vạt áo
+ Bất giác: chợt cảm thấy

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả
- Thanh Tịnh (1911-1988), tên thật là Trần Văn Ninh 
- Quê thành phố Huế
- Ông viết nhiều truyện ngắn đẹp, trong sáng và gợi
cảm
- Tác phẩm tiêu biểu: Hậu chiến trường (1937),
Quê mẹ (1941)…

Hoạt động nhóm
- Hoạt động theo cặp đôi
- Tìm hiểu chung về văn bản
“Tôi đi học”
- Thời gian: 3 phút

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm

Xuất xứ
In trong tập
“Quê
(1941)

mẹ”

Thể loại
Truyện ngắn

Phương thức
biểu đạt
Tự sự, miêu tả,
biểu cảm

Nhân vật
- Nhân vật chính: “tôi”
- Nhân vật phụ: mẹ, ông
Đốc, các bạn

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
Phần 1: từ đầu đến “trên ngọn núi”: Cảm giác,
tâm trạng của “tôi” khi mẹ dắt tay đến trường
Bố cục
3 phần

Phần 2: tiếp theo đến “nghỉ cả ngày nữa”: Suy
nghĩ, cảm xúc của “tôi” khi bước vào sân trường
Mỹ Lý.
Phần 3: còn lại: Tâm trạng của “tôi” khi ngồi trong
lớp học

Đâu là ngôi kể được tác giả Thanh Tịnh sử
dụng trong truyện ngắn “Tôi đi học”
A. Ngôi thứ 3

B. Ngôi thứ 2

C. Ngôi thứ nhất

D. Kết hợp nhiều ngôi kể

Theo em, cốt truyện Tôi đi học thuộc dạng nào
dưới đây? Chọn phương án trả lời đúng:
A. Kể lại sự việc khác
thường, kì lạ

B. Kể lại sự việc giản dị, đời
thường mà giàu chất thơ

C. Kể lại sự việc có nội dung
D. Kể lại sự việc có nội dung
trào phúng, châm biếm, hài
giàu tính triết lí
hước

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất
- Cốt truyện: giản dị, đời thường, kể theo trình tự thời gian,
men theo dòng hồi tưởng của nhân vật “tôi”.

Hoạt động nhóm
- Hoạt động theo cặp bàn
- Tìm hiểu về bối cảnh và
nhân vật trong văn bản “Tôi
đi học”
- Thời gian: 10 phút

a. Bối cảnh
- Thời điểm: cuối thu (đầu tháng 9)  thời điểm
khai trường
- Không gian: trên con đường dài và hẹp
 Thời điểm, nơi chốn quen thuộc, gắn liền
với tuổi thơ tác giả
 Rút ngắn khoảng cách giữa quá khứ và hiện
tại

- Khung cảnh
+ Cảnh vật được miêu
tả qua các chi tiết về
không gian, thời gian:
một buổi mai đầy
sương thu và gió
lạnh...con đường làng
dài và hẹp....cảnh vật
xung quanh đều thay
đổi.

+ Con người được miêu tả cụ
thể: Mẹ tôi âu yếm nắm tay
tôi dẫn đi, mấy cậu nhỏ trạc
bằng tuổi tôi áo quần tươm
tất, nhí nhảnh gọi tên nhau
hay trao sách vở cho nhau
xem...Mấy cậu đi trước ôm
sách vở nhiều lại kèm cả bút
thước nữa.

b. Dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” trong ngày đi học đầu tiên

* Trên đường đến trường
* Ở trên sân trường
* Khi vào lớp học

* Trên đường đến trường
- Sự thay đổi trong tâm trạng của nhân vật tôi:
+ Con đường, cảnh vật: vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy lạ
“con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ”.
+ Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình.
“Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi
lớn: hôm nay tôi đi học”…
+ Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo, mấy quyển vở mới
trên tay

* Trên đường đến trường
- Sự thay đổi trong cử chỉ, hành động, lời nói của nhân vật tôi:

+ Bặm tay
+ Ghì thật chặt
+ Xóc lên
+ Nắm lại cẩn thận
+ Muốn thử sức mình
+ Không lội qua sông

Những động từ được sử dụng
đúng chỗ  Dễ hình dung tư
thế và cử chỉ ngộ nghĩnh, ngây
thơ, đáng yêu của chú bé.

* Trên đường đến trường
- Sự thay đổi trong cử chỉ, hành động, lời nói của nhân vật tôi:

Lời nói: “Mẹ đưa bút thước cho con cầm.”
Ý nghĩ: Vừa non nớt vừa ngây thơ: “chắc chỉ
người thạo mới cầm nổi bút thước.”
Nguyên nhân: “…hôm nay tôi đi học.” - được trở
thành một học trò, hiện thực mà như trong mơ.

* Trên đường đến trường
Nghệ thuật: Từ ngữ gợi tả, nghệ thuật
so sánh, chọn lọc chi tiết tiêu biểu, cụ
thể: tâm trạng bỡ ngỡ của “tôi” trong
bổi tựu trường đầu tiên

* Ở trên sân trường
- Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng
cũng rất trang trọng
- Tâm trạng của nhân vật tôi:
+ Cảm thấy nhỏ bé so với trường, lo sợ vẩn vơ
+ Khi sắp vào lớp học thì lo sợ, bật khóc
+ Hồi hộp, lo sợ chờ nghe gọi tên mình
⇒ Nghệ thuật: Diễn tả sinh động tâm trạng của nhân vật “tôi” với
từng cung bậc, cảm xúc, có nhiều trạng thái cảm xúc đối lập, tâm
trạng phức tạp

* Khi vào lớp học
Thấy nhớ mẹ...
Một mùi hương lạ
xông lên...
Hình gì treo trên tường
cũng lạ và hay hay...

Chỗ ngồi của mình
lạm nhận là vật riêng.
Bạn ngồi bên chưa
quen cũng không xa lạ
Làm quen, tìm hiểu phòng
mới quyến luyến

 Nghệ thuật: miêu tả chi tiết cảm xúc, tâm trạng
 Cậu bé hồn nhiên, vô tư, trong sáng

Ban đầu: bâng khuâng, phấn
chấn,

Cuối cùng: thân quen khi
ngồi trong lớp học

Sau đó: rụt rè, bỡ ngỡ

Tiếp đến: lúng túng, vụng
về

Tác giả miêu tả tâm lí nhân vật nhẹ nhàng, chân thực, tinh tế và đầy
cảm xúc. Đồng thời, khắc họa thành công nhân vật “tôi” hồn nhiên,
trong sáng nhưng cũng rất nhạy cảm và đã bắt đầu có ý thức về sự
trưởng thành ngay trong ngày đầu tiên đi học.

c. Các nhân vật khác

Ông đốc
Nhìn học trò bằng con
mắt hiền từ, cảm
động: “Thế là các em
vào lớp 5, các em
phải cố gắng học”...
Là một người thầy,
một lãnh đạo hiền từ,
thân thiện và yêu
thương học sinh

Thầy giáo

Phụ huynh

Gương mặt tươi cười
đang đón chúng tôi ở
cửa lớp

Chuẩn bị quần áo,
sách vở, đưa con đến
trường, cầm sách vở
cho con

Là người vui tính,
thân thiện, giàu lòng
yêu thương

Là người chu đáo,
quan tâm, đầy tình
yêu thương và trách
nhiệm

c. Các nhân vật khác

Ông đốc

Thầy giáo

Phụ huynh

 Những chi tiết tả người lớn không nhiều nhưng họ hiện lên rõ nét, là
điểm tựa, là yếu tố, là người vẽ ra tương lai, và dìu dắt trẻ thơ thành
người.
 Ta nhận thấy trách nhiệm, tình cảm của gia đình, nhà trường đối với thế
hệ tương lai. Đó là một môi trường ấm áp, là một ngôi nhà đầy tình yêu
thương

Truyện ngắn “Tôi đi học” là một
truyện ngắn giàu chất thơ. Theo em,
điều gì tạo nên đặc điểm ấy? (về nội
dung, hình thức, ngôn ngữ)

 Về nội dung: tập trung miêu tả những cảm xúc và diễn biến tâm trạng
vừa vui mừng, phấn chấn vừa ngỡ ngàng, lo sợ,… của nhân vật “tôi”
trong buổi đầu tiên đến trường một cách chân thực và cảm động.
 Về hình thức: cốt truyện rất đơn giản, nhẹ nhàng, không có tình
huống gay cấn, không nhiều sự kiện.
 Về ngôn ngữ miêu tả (tả cảnh vật và tâm trạng) tinh tế, giàu hình ảnh
sinh động với nhiều biện pháp tu từ, nhất là ví von, so sánh.

- Cốt truyện đơn giản, chủ

- Truyện ghi lại những tình cảm,

yếu là miêu tả cảnh vật và

cảm xúc trong sáng, chân thực

tâm trạng nhân vật

của nhân vật “tôi” trong buổi đi

- Sử dụng ngôn ngữ miêu tả

học đầu tiên.

tinh tế, giàu hình ảnh và đậm

- Truyện gây được xúc động,

chất thơ

đồng cảm trong mỗi người đọc.

- Tóm tắt truyện, chú ý
các yếu tố: bối cảnh,
nhân vật, sự kiện, chi
tiết, đặc điểm cốt
truyện.

- Xác định được nhân vật chính và phân
tích các phương diện mà nhân vật được
miêu tả như ngoại hình, lời nói, hành động,
mối quan hệ với các nhân vật khác, đặc
biệt là tâm trạng, cảm xúc

- Tìm hiểu một số yếu
tố cơ bản để thấy rõ
đặc điểm của truyện
ngắn giàu chất thơ (nội
dung, hình thức, ngôn
ngữ)

- Liên hệ, kết nối với
kinh nghiệm của bản
thân để hiểu sâu sắc về
nội dung tư tưởng của
truyện

1. Kí ức ngày đầu tiên đi học
thường là ấn tượng khó phai
trong tâm trí mỗi người. Em
hãy chia sẻ những kỉ niệm ấy
với các bạn
2. Văn bản “Tôi đi học” nói hộ
những suy nghĩ, tình cảm gì
của rất nhiều người đọc? Điều
đó còn có ý nghĩa với cuộc
sống hôm nay.

Bằng sự trải nghiệm của
bản thân, hãy tưởng tượng
mình là “người bạn tí hon”
ngồi cạnh nhân vật “tôi”
trong truyện, hôm ấy, em sẽ
nói với “tôi” điều gì?

Chào cậu, ngày đầu tiên đi học thật nhiều cung bậc cảm xúc nhỉ! Chắc
có lẽ đây sẽ là ngày mà cậu sẽ không bao giờ quên trên con đường học
tập của mình phải không? Hy vọng cậu sẽ có những trải nghiệm thú vị tại
ngôi trường này, bên những người bạn đáng yêu, và đặc biệt là cùng với
tớ, người sẽ ngồi sát bên, cùng “kề vai sát cánh” với cậu trong năm học
này nhé! Chúng ta hãy cùng chăm chỉ học tập và tạo nên những kỉ niệm
đẹp đẽ tại nơi đây nhé!

BẮT BƯỚM

1

CHÚC MỪNG
CHÚC MỪNG
ĐỘI B
ĐỘI A
CONGRATULATIONS CONGRATULATIONS
TEAM B
TEAM A
5

8

7

2

4

6

PIPI

TEAM B

3

TEAM A

10
234567891

10
1
9
8
7
6
5
4
3
2

 Quê hương của Thanh Tịnh là ở đâu?
A. Ven sông Hương, thành phố Huế
B. Ven sông Hồng, thành phố Hà Nội
C. Ven sông Đuống, Gia Lâm (Hà Nội)
D. Một tỉnh thuộc đồng bằng Bắc Bộ

GO HOME

“Tôi đi học” của Thanh Tịnh được viết theo thể loại nào?

A. Bút kí
B. Tiểu thuyết
C. Tùy bút
D. Truyện ngắn

GO HOME

Nhân vật chính trong văn bản “Tôi đi học” là ai?

A. Người mẹ
B. Nhân vật “tôi”
C. Thầy giáo
D. Ông Đốc

GO HOME