Trong cuộc sống, em có gặp phải
những vấn đề, hiện tượng cuộc sống và
muốn phản ánh lại cho mọi người
không? Em tự thấy mình trình bày vấn
đề đó đã thuyết phục và hấp dẫn người
nghe chưa?

I. Định hướng

Đọc phần Định hướng (SGK/33) và thực hiện các yêu cầu sau:
Cần chú ý những
kĩ năng nói và
nghe gì trong
hoạt động trình
bày ý kiến về một
vấn đề xã hội?

3

Nội dung bài nói
bày ý kiến về một
vấn đề trong đời
sống gồm có mấy
phần? Cho biết
nội dung của mỗi
phần.

2

1

Thế nào là
trình bày ý
kiến về một
vấn đề xã hội?

1. Khái niệm:

- Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội là nêu rõ ý
kiến của người nói, sử dụng các luận điểm và bằng
chứng để thuyết phục người nghe.
- Vấn đề xã hội có thể là một câu hỏi cần câu trả lời,
một điều cần giải quyết, một hiện tượng tích cực
hoặc tiêu cực,… diễn ra trong cuộc sống hàng ngày.
- Vấn đề xã hội cũng có thể rút ra từ những tác
phẩm văn học (đã được học, được đọc) vì văn học
luôn gắn với cuộc sống, luôn đặt ra các vấn đề cần
giải quyết của cuộc sống.

2.  Yêu cầu cần chú ý khi trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội
Những điểm cần lưu ý
Bối cảnh trình bày
Xác định vấn đề trình bày
Đối tượng người nghe
Mục đích
Phương tiện hỗ trợ

Nội dung

Yêu cầu cụ thể
Không gian, thời gian
Đề tài
Thầy cô, bạn bè, người thân trong gia đình
Nêu ý kiến, thuyết phục người nghe
Máy móc thiết bị, tranh, ảnh, video clip, sơ đồ, bảng biểu
Mở đầu:
Nêu vấn đề và lí do chọn vấn đề
Nội dung chính:
- Trình tự các luận điểm
- Lí lẽ tương ứng với từng luận điểm
- Bằng chứng tương ứng với từng luận điểm
Kết thúc:
- Khái quát ý nghĩa vấn đề đã trình bày
- Một số đề xuất, kiến nghị (nếu có)

Cách thức và thái độ khi nói

Hướng về người nghe; kết hợp lời nói và cử chỉ, động tác,…; giọng
điệu và âm lượng phù hợp

Bài tập: Chọn một trong hai đề bài sau:
(1) Trình bày suy nghĩ của em về ý kiến: “Hay đổ lỗi cho người khác – một thói hư
tật xấu cần tránh”.
(2) Suy nghĩ của em về lòng nhân ái trong cuộc sống sau khi học truyện “Gió lạnh
đầu mùa” (Thạch Lam)

Đề 2: Suy nghĩ của em
về lòng nhân ái trong
cuộc sống sau khi học
truyện “Gió lạnh đầu
mùa” (Thạch Lam)

01

Chuẩn bị

02

Tìm ý và lập dàn ý

03

Nói và nghe

04

Kiểm tra và chỉnh sửa

1. Chuẩn bị
- Xem lại văn bản Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam.
- Xác định đối tượng, bối cảnh trình bày để chuẩn bị nội
dung phù hợp.
- Chuẩn bị các phương tiện như tranh, ảnh, video,…và
máy chiếu, màn hình (nếu có).

2. Tìm ý và lập dàn ý
a. Tìm ý

- Giáo viên chia lớp thành các cặp đôi
- Yêu cầu: hoàn thành Phiếu tìm ý cho đề 2
theo mẫu Phiếu học tập
- Thời gian: 10 phút

Đề 2: Suy nghĩ của em về lòng nhân ái trong cuộc sống sau
khi học truyện “Gió lạnh đầu mùa” (Thạch Lam)
Văn bản Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam kể lại chuyện gì?
→ Văn bản “Gió lạnh đầu mùa” kể về chị em Sơn sinh ra trong một gia
đình khá giả, được mặc quần áo đẹp đẽ và ấm áp khi mùa đông đến. Hai
chị em Sơn ra xóm chợ chơi và thấy những người bạn nghèo mặc những
bộ quần áo bạc màu, nhiều chỗ vá. Đặc biệt là em Hiên chỉ có manh áo
rách tả tơi, co ro chịu rét. Sơn bàn với chị Lan đem chiếc áo bông cũ cho
Hiên. Chuyện cho áo đến tai người thân, lo sợ bị mẹ mắng, hai chị em đi
tìm Hiên đòi áo nhưng không thấy ai. Mẹ Hiên sang nhà Sơn trả lại áo
bông. Biết hoàn cảnh của gia đình Hiên, mẹ Sơn cho mẹ Hiên mượn tiền
may áo mới cho con.

Đề 2: Suy nghĩ của em về lòng nhân ái trong cuộc sống sau
khi học truyện “Gió lạnh đầu mùa” (Thạch Lam)
Nội dung của truyện đặt ra vấn đề về lòng nhân ái như thế nào?
→ Hai chị em đã tặng cho Hiên chiếc áo bông cũ để sưởi ấm qua mùa
đông giá rét. Chi tiết này đã thắp sáng tình yêu thương, che chở và giúp
đỡ lẫn nhau giữa người với người. Đồng thời, truyện đã để nhiều cảm
xúc trong lòng độc giả, thấm thía từng nỗi khổ đau, bất hạnh với hoàn
cảnh éo le của người nghèo khổ. Qua đó thể hiện tình yêu thương bao la,
sâu sắc, nồng ấm và thiêng liêng, giúp con người thêm trân quý cuộc
sống này hơn.

Đề 2: Suy nghĩ của em về lòng nhân ái trong cuộc sống sau
khi học truyện “Gió lạnh đầu mùa” (Thạch Lam)
Em hiểu như thế nào là lòng nhân ái?
→ Lòng nhân ái là sự yêu thương, là phẩm chất yêu thương giữa người
với người, là sự chia sẻ, cảm thông cho nhau những lúc hoạn nạn, khó
khăn.
Tại sao trong cuộc sống cần có lòng nhân ái?
→ Để gắn kết bản thân với xã hội, con người sống rất cần phải có tấm
lòng nhân ái. Nhân ái giúp ta nâng cao giá trị của bản thân mình, làm
cho mối quan hệ giữa con người với con người càng trở nên tốt đẹp.
Cuộc sống trở nên khó khăn hơn khi chúng ta sống vì người khác, nhưng
nó cũng trở nên đẹp đẽ và hạnh phúc hơn.

Đề 2: Suy nghĩ của em về lòng nhân ái trong cuộc sống sau
khi học truyện “Gió lạnh đầu mùa” (Thạch Lam)
Em sẽ làm gì để thể hiện lòng nhân ái?
→ Luôn sẵn sàng đồng cảm, chia sẻ, thấu hiểu và giúp đỡ người khác
khi người ta gặp khó khăn; Luôn yêu thương mọi người, sẵn sàng cho đi
mà không mong nhận lại, không ích kỉ nhỏ nhen, tính toán thiệt hơn với
người khác; Sống chan hòa với mọi người xung quanh, luôn mang
những điều tích cực đến cho mọi người và lan tỏa được những thông
điệp, hành động tốt đẹp ra xã hội.

2. Tìm ý và lập dàn ý
b. Lập dàn ý
- Lập dàn ý, tổ chức hệ thống các ý theo ba phần:
+ Mở đầu: Nêu vấn đề cần trình bày. Ví dụ, truyện Gió lạnh
đầu mùa tưởng đơn giản nhưng đặt ra một vấn đề xã hội rất lớn:
lòng nhân ái trong cuộc sống.
+ Nội dung chính: Lần lượt trình bày các nội dung chính đã
chuẩn bị trong phần tìm ý.
+ Kết thúc: Khái quát, khẳng định tầm quan trọng của lòng nhân
ái trong cuộc sống.

3. Nói và nghe
Người nói

Người nghe

- Nội dung trình bày:
- Lắng nghe, xác định
+ Vấn đề trình bày được nêu rõ ràng, cụ thể.
và ghi lại các thông tin
+ Nội dung phong phú, có trọng tâm, được trình bày lô gích; lí lẽ và bằng chính của bài trình bày;
chứng làm nổi bật được vấn đề.
những nội dung cần hỏi
+ Nội dung giải đáp thắc mắc cụ thể, ngắn gọn, thỏa đáng.
lại.
- Hình thức trình bày:
- Thể hiện thái độ chú ý
+ Bài trình bày có bố cục rõ ràng.
lắng nghe; sử dụng các
+ Các nội dung minh họa có chất lượng.
yếu tố cử chỉ, nét mặt,
+ Sử dụng công cụ, thiết bị hỗ trợ phù hợp.
ánh mắt để khích lệ
+ Có sự sáng tạo, tạo được điểm nhấn cho nội dung trình bày.
người nói.
- Tác phong, thái độ trình bày:
+ Phong thái tự tin, tôn trọng người nghe, sử dụng ngôn ngữ cơ thể sinh - Hỏi lại những điểm
động, phù hợp.
chưa rõ (nếu cần); có
+ Nói trôi chảy, mạch lạc, không bị ngắt quãng, hoặc không có những từ ngữ thể trao đổi thêm quan
chêm xen (à, ờ, thì, mà, là,…).
điểm cá nhân về nội
+ Tốc độ nói vừa phải, có nhấn giọng ở những nội dung quan trọng.
dung của bài trình bày.
+ Bảo đảm yêu cầu về thời gian trình bày.

4. Kiểm tra và chỉnh sửa
Người nói

- Lắng nghe nhận xét của các bạn
và thầy, cô về bài trình bày.
- Rút kinh nghiệm về việc lựa
chọn vấn đề trình bày, quá trình
chuẩn bị, nội dung, cách thức và
thái độ trình bày,…
- Tự đánh giá:
+ Điều em hài lòng về bài trình
bày của mình là gì?
+ Điều gì em muốn thay đổi
trong bài trình bày đó?

Người nghe

- Kiểm tra việc nghe và ghi chép
các nội dung thông tin đã chính
xác chưa, thu hoạch được những
gì,…
- Nêu nhận xét về nội dung, hình
thức bài trình bày.
- Đánh giá:
+ Em thấy bài trình bày của bạn
có thuyết phục không? Vì sao?
+ Điều em học được từ bài trình
bày của bạn là gì?

Đề 2: Suy nghĩ của em về lòng nhân ái trong cuộc sống sau
khi học truyện “Gió lạnh đầu mùa” (Thạch Lam)
- GV chia lớp thành 4 nhóm
- Yêu cầu các nhóm chuẩn bị bài trình bày trong thời gian
10 phút
- HS quan sát, lắng nghe, ghi tóm tắt ý chính bài trình bày
của nhóm bạn; Trao đổi phần tóm tắt với nhóm trình bày
và điều chỉnh bài tóm tắt.

* Chào hỏi, giới thiệu vấn đề bài nói:
Em xin chào thầy/ cô, mến chào các bạn. Em tên
là......................, học lớp......., trường.................
* Dẫn dắt và nêu ý kiến của mình: Sau khi
học xong văn bản “Gió lạnh đầu mùa” của
Thạch Lam, nhà văn đã làm thức tỉnh trong
em những suy nghĩ về lòng nhân ái trong cuộc
sống hôm nay. Em xin trình bày ý kiến của
mình về vấn đề này cùng cô giáo và các bạn!

Văn bản “Gió lạnh đầu mùa” mở ra một khung cảnh giá lạnh
khi những cơn gió lạnh đầu mùa đông keó về nhưng đồng thời
truyện cũng làm tỏa sáng tình người ấm áp nơi xóm chợ nghèo.
Câu chuyện kể về chị em Sơn sinh ra trong một gia đình khá
giả, được mặc quần áo đẹp đẽ và ấm áp khi mùa đông đến. Hai
chị em Sơn ra xóm chợ chơi và thấy những người bạn nghèo
mặc những bộ quần áo bạc màu, nhiều chỗ vá. Đặc biệt là em
Hiên chỉ có mang áo rách tả tơi, co ro chịu rét. Sơn bàn với chị
Lan đem chiếc áo bông cũ cho Hiên. Chuyện cho áo đến tai
người thân, lo sợ bị mẹ mắng, hai chị em đi tìm Hiên đòi áo. Mẹ
Hiên sang nhà Sơn trả lại áo bông. Biết hoàn cảnh của gia đình
Hiên, mẹ Sơn cho mẹ Hiên mượn tiền may áo mới cho con.

Truyện ngắn là một bức thông điệp về lòng nhân ái. Hai chị em
đã tặng cho Hiên chiếc áo bông cũ để sưởi ấm qua mùa đông giá
rét. Chi tiết này đã thắp sáng tình yêu thương, che chở và giúp
đỡ lẫn nhau giữa người với người. Đồng thời, truyện đã để nhiều
cảm xúc trong lòng độc giả, thấm thía từng nỗi khổ đau, bất
hạnh với hoàn cảnh éo le của người nghèo khổ. Qua đó thể hiện
tình yêu thương chân thành, sâu sắc, nồng ấm và thiêng liêng,
giúp con người thêm trân quý cuộc sống này hơn.
Chúng ta cần hiểu rõ lòng nhân ái là sự yêu thương, là phẩm
chất yêu thương giữa người với người, là sự chia sẻ, cảm thông
cho nhau những lúc hoạn nạn, khó khăn.

Vậy tại sao trong cuộc sống cần có lòng nhân ái? Đối với mỗi
con người, sống nhân ái là lối sống tốt đẹp, khẳng định giá trị của
mỗi con người. Bởi vì, cuộc sống của con người không đơn thuần
chỉ là sự tồn tại của một cá nhân riêng lẻ mà nó là tổng hòa của
các mối quan hệ xã hội. Nếu chúng ta sẵn sàng cho đi, hiến dâng
một cách tự nguyện không toan tính...thì ta sẽ thấy tâm hồn
thanh thản, nhẹ nhõm, luôn vui vẻ, hạnh phúc. Nhân ái giúp ta
nâng cao giá trị của bản thân mình. Lòng nhân ái của mỗi người
bắt nguồn từ tình cảm gia đình, tình cảm với những người thân
như ông bà, cha mẹ, anh chị em...Mỗi ngày qua đi sẽ thật đáng
quý nếu như ta biết giành thời gian đến những người thân yêu. Từ
đó giúp bản thân ta hình thành những phẩm chất tốt đẹp.

Người được đón nhận tấm lòng nhân ái sẽ cảm nhận được niềm vui, có
thêm động lực để vượt qua thử thách, khó khăn,…Đối với xã hội: làm cho
mối quan hệ giữa con người với con người càng trở nên tốt đẹp, tạo nên
một xã hội văn minh, nhân ái...Để gắn kết bản thân với xã hội, con người
sống rất cần phải có tấm lòng nhân ái. Nhân ái giúp ta nâng cao giá trị của
bản thân mình, làm cho mối quan hệ giữa con người với con người càng
trở nên tốt đẹp.
Trong cuộc sống, có biết bao nhiêu tấm lòng nhân ái, họ trở thành tấm gương
lan tỏa ra cộng đồng lối sống biết yêu thương, chia sẻ. Họ là ai, những con
người bình dị nhở bé bạn có thể gặp hằng ngày. Đó là tấm gương cô giáo
Nguyễn Thị Thanh (xã Tiên Thọ, huyện Tiên Phước, Quảng Nam) đã 25 năm
dạy miễn phí cho trẻ em nghèo khuyết tật. Đó là những bữa cơm miễn phí
dành cho bệnh nhân ung thư ở hầu hết các bệnh viện lớn trên toàn quốc mỗi
ngày. Người tặng là những người vô danh, mang đến tặng bằng cả lòng yêu
thương cho những số phận kém may mắn….

Với em, để rèn cho mình lối sống nhân ái, em luôn cố gắng mỗi
ngày, mỗi cử chỉ, hành vi. Em luôn sẵn sàng đồng cảm, chia sẻ,
thấu hiểu và giúp đỡ người khác khi người ta gặp khó khăn. Em
sẽ luôn yêu thương mọi người, sẵn sàng cho đi mà không mong
nhận lại, không ích kỉ nhỏ nhen, tính toán thiệt hơn với người
khác. Rèn cho bản thân lối sống chan hòa với mọi người xung
quanh, luôn mang những điều tích cực đến cho mọi người và lan
tỏa được những thông điệp, hành động tốt đẹp đến với mọi người
là điều em hướng tới.

* Kết thúc bài nói

(Giọng lắng lại, nhẹ nhàng)
Tóm lại, em xin khẳng định nhân ái là điều vô
cùng có ý nghĩa trong cuộc sống. Cho đi yêu
thương là cách chúng ta làm cho mình và mọi
người gắn kết, làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.
Cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe. Rất
mong nhận được sự chia sẻ và đóng góp của mọi
người.